Tο άσθμα είναι μια ασθένεια που απασχολεί εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Αν και εμφανίζεται συνήθως στην παιδική ηλικία, σε πιο σπάνιες περιπτώσεις εκδηλώνεται για πρώτη φορά στην ενήλικη ζωή. Πρόκειται για μια χρόνια φλεγμονώδη νόσο που, παρά τη σοβαρότητά της, δεν είναι μεταδοτική. Παρόλο που δεν αντιμετωπίζεται οριστικά, το ευχάριστο είναι ότι η σωστή θεραπεία σε συνδυασμό με προληπτικά μέτρα μπορεί να το ελέγξει σχεδόν εξ ολοκλήρου και έτσι ο ασθενής να απολαμβάνει μια καλή και φυσιολογική ζωή.
Πόσο συχνό είναι
Υπολογίζεται ότι το ποσοστό των ασθματικών παγκοσμίως κυμαίνεται μεταξύ 1-29%. Όσον αφορά την Ελλάδα, οι ειδικοί θεωρούν ότι το 6% του πληθυσμού έχει άσθμα.
Σε τι οφείλεται
Κατά κανόνα, το άσθμα έχει αλλεργικό υπόβαθρο και εμφανίζεται σε ανθρώπους που έχουν γενετική προδιάθεση να αντιδρούν σε αλλεργιογόνους παράγοντες, με αποτέλεσμα να προκαλείται φλεγμονή και επομένως στένωση στους βρόγχους (αεραγωγούς), η οποία τελικά οδηγεί σε δύσπνοια.
Ποια είναι τα συμπτώματά του
Ο ξηρός βήχας, το wheezing, που περιγράφει το συριγμό στην αναπνοή, η δυσκολία στην αναπνοή, το βράσιμο αλλά και το σφίξιμο στο στήθος που δεν αφήνει το άτομο να ανασάνει ελεύθερα είναι τα πιο βασικά σημάδια ότι κάποιος μπορεί να υποφέρει από άσθμα. Τα συμπτώματα αυτά επιδεινώνονται όταν γυμνάζεται ή κουράζεται αρκετά, όταν περνά κάποια ιογενή αναπνευστική λοίμωξη, όταν υπάρχουν πολλά αλλεργιογόνα στην ατμόσφαιρα, αλλά και όταν αλλάζει ο καιρός.
Γιατί αυξάνονται τα κρούσματα
Παράγοντες όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση, η υγρασία, το στρες, η κακή διατροφή με τα πολλά τυποποιημένα και επεξεργασμένα τρόφιμα, η αύξηση της παχυσαρκίας, η έλλειψη άσκησης και ο αποστειρωμένος τρόπος με τον οποίο μεγαλώνουν τα παιδιά σχετίζονται με την αύξηση της εμφάνισης της νόσου.
Είναι πάντα σοβαρό;
Μπορεί το άσθμα να είναι ήπιο και έτσι τα επεισόδια δύσπνοιας να συμβαίνουν αραιά ή να είναι σοβαρότερο, με τη δυσκολία στην αναπνοή και το βήχα να εκδηλώνονται ακόμα και καθημερινά
(ειδικά σε περιόδους ή σε συνθήκες όπου τα αλλεργιογόνα είναι αυξημένα). Όταν τα συμπτώματα χειροτερεύουν και διαρκούν περισσότερο, οι ειδικοί τα χαρακτηρίζουν ως κρίση άσθματος.
Ποιοι το εμφανίζουν συχνότερα
Όσοι έχουν σχετικό οικογενειακό ιστορικό, υποφέρουν από αλλεργική ρινίτιδα, είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι (παιδιά και ενήλικες), έχουν πάθει πολλές ιογενείς λοιμώξεις στη βρεφική, νηπιακή και παιδική ηλικία, εκτίθενται –κατά κανόνα εξαιτίας του επαγγέλματός τους– σε χημικές ουσίες όπως αυτές που βρίσκονται σε βερνίκια, κόλλες και αφρώδη πλαστικά (π.χ., κομμώτριες, υδραυλικοί, καθαρίστριες, εργαζόμενοι σε νοσοκομεία και στη βιομηχανία τροφίμων), αλλά και όσοι έρχονται σε συχνή και εκτεταμένη επαφή με καθαριστικά προϊόντα.
Τρόπος πρόληψης
Όπως ακριβώς ισχύει και με τις υπόλοιπες αλλεργίες, έτσι και σε αυτή την περίπτωση όσοι έχουν ευαισθησία πρέπει κατ’ αρχάς να φροντίζουν να αποφεύγουν τα αλλεργιογόνα όσο το δυνατόν περισσότερο. Η χειρότερη εποχή για τα άτομα που πάσχουν από άσθμα –όπως και από οποιαδήποτε άλλη αναπνευστική αλλεργία– είναι η άνοιξη, καθώς η αυξημένη γύρη στην ατμόσφαιρα δημιουργεί έναν εκρηκτικό συνδυασμό με τη ρύπανση, την ηλιοφάνεια και τον αέρα. Είναι σημαντικό λοιπόν Είναι σημαντικό λοιπόν να είναι πάρα πολύ προσεκτικοί περιορίζοντας, π.χ., την παραμονή στην ύπαιθρο κ.λπ., ώστε το αναπνευστικό τους πρόβλημα να είναι υπό έλεγχο. Οι αλλεργικοί βέβαια γνωρίζουν καλά τι τους πειράζει και το αποφεύγουν, για παράδειγμα, το τρίχωμα κάποιων ζώων, συγκεκριμένες και έντονες μυρωδιές από καθαριστικά, χημικά με έντονη οσμή αλλά και το τσιγάρο. Εκτός αυτών, όσοι έχουν άσθμα θα πρέπει να φροντίζουν να αερίζουν καλά την κρεβατοκάμαρά τους και να κρατούν κλειστά τα παράθυρα του σπιτιού και του αυτοκινήτου. Είναι πολύ σημαντικό να φροντίζουν να καθαρίζουν καλά τόσο το σπίτι και όσο και τα κλινοσκεπάσματα ώστε να μην υπάρχουν ακάρεα που επιδεινώνουν την κατάσταση. Το στρες και όλες οι εντάσεις είναι επίσης πιθανό να ενεργοποιήσουν το άσθμα, γι’ αυτό είναι σημαντικό να αποφεύγονται όσο γίνεται.
Ποια είναι η ενδεδειγμένη θεραπεία
Το πρώτο στοιχείο που πρέπει να εκτιμηθεί από τον αλλεργιολόγο ή τον πνευμονολόγο είναι η βαρύτητα της νόσου, καθώς αυτή θα καθορίσει ποια θεραπεία χρειάζεται να δοθεί και για πόσο διάστημα. Η αγωγή περιλαμβάνει φάρμακα για την ανακούφιση από το βρογχόσπασμο, όπως τα εισπνεόμενα βρογχοδιασταλτικά, και φάρμακα για την καταστολή της φλεγμονής και τον έλεγχο της νόσου, όπως η εισπνεόμενη κορτιζόνη και τα αντιλευκοτριενικά χάπια. Επειδή μπορεί να εκδηλωθεί σοβαρή αναπνευστική κρίση με έντονη δύσπνοια, ίσως χρειαστεί και κορτιζόνη σε εισπνοές με νεφελοποιητή, σε χάπια ή/και ενέσεις.
Επιτρέπεται η άσκηση;
Γενικά ο κανόνας είναι ότι η άσκηση μόνο καλό μπορεί να κάνει σε όλους, ασθενείς ή μη. Το ίδιο ισχύει και για όσους υποφέρουν από άσθμα. Σκόπιμο είναι όμως να γίνεται προσεκτική επιλογή του είδους της. Το κολύμπι είναι μια πολύ καλή λύση γιατί η υγρή και θερμή ατμόσφαιρα της θάλασσας το καλοκαίρι δεν προκαλεί βρογχόσπασμο (όπως μπορεί να συμβεί σε έναν ασθενή που αθλείται σε περιβάλλον ξηρό και παγωμένο). Σημαντικές επίσης για τους ασθματικούς είναι η προθέρμανση, η αποφυγή των ανοιχτών χώρων τις ημέρες με έντονη ατμοσφαιρική ρύπανση ή με έντονη γυρεοφορία και βέβαια η λήψη των φαρμάκων τους σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού τους.
Προσοχή!
Ένα μεγάλο πρόβλημα που έχουν αναδείξει οι σχετικές έρευνες είναι ότι ο ένας στους τρεις ασθενείς με άσθμα χρησιμοποιεί τα εισπνεόμενα λανθασμένα. Ο σωστός τρόπος είναι να αναπνέουμε για αρκετή ώρα (τουλάχιστον 5-10 δευτερόλεπτα) αφού πατήσουμε το σπρέι, προσπαθώντας να προωθήσουμε ό,τι εισπνεύσαμε βαθιά προς τους πνεύμονες, ώστε να φτάνει το φάρμακο στον προορισμό του.
* Ευχαριστούμε τον Μανώλη Μανουσάκη, αλλεργιολόγο, διευθυντή της Αλλεργιολογικής Μονάδας, Νοσοκομείο Παίδων Αγλαΐα Κυριακού, για τη συνεργασία
