Για πολλούς εργαζόμενους, ίσως η πρόωρη συνταξιοδότηση να μοιάζει με το απόλυτο όνειρο. Περισσότερος ελεύθερος χρόνος, λιγότερο άγχος, περισσότερες στιγμές με την οικογένεια και ευκαιρίες για ταξίδια. Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα αναφέρουν ότι η αποχώρηση από την εργασία πριν από τα 65 ίσως κρύβει έναν λιγότερο προφανή κίνδυνο: την επιτάχυνση της γνωστικής εξασθένισης. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση ερευνητών, οι άνθρωποι που βγαίνουν νωρίς στη σύνταξη ενδέχεται να εμφανίσουν ταχύτερη μείωση ορισμένων νοητικών λειτουργιών σε σύγκριση με όσους παραμένουν επαγγελματικά ενεργοί για περισσότερα χρόνια.
Και μετά τη σύνταξη ο εγκέφαλος χρειάζεται «άσκηση»
Οι ειδικοί εξηγούν ότι το πρόβλημα δεν είναι η συνταξιοδότηση καθαυτή. Το πραγματικό ζήτημα είναι τι συμβαίνει μετά από αυτήν. Η εργασία δημιουργεί ρουτίνα, στόχους, κοινωνικές επαφές, πνευματικές προκλήσεις και συνεχή λήψη αποφάσεων. Όλα αυτά λειτουργούν σαν μια μορφή «γυμναστικής» για τον εγκέφαλο.
Όταν αυτά τα ερεθίσματα εξαφανιστούν απότομα, ο εγκέφαλος μπορεί να δεχθεί λιγότερη πνευματική διέγερση. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό ενδέχεται να επηρεάσει τη μνήμη, την προσοχή και την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι δύο άνθρωποι μπορούν να συνταξιοδοτηθούν στην ίδια ηλικία και να έχουν εντελώς διαφορετική πορεία. Ο ένας μπορεί να παραμείνει πνευματικά δραστήριος για αρκετά χρόνια, ενώ ο άλλος να παρουσιάσει σημάδια γνωστικής επιβράδυνσης μέσα σε λίγα χρόνια.
Γιατί οι άνδρες φαίνεται να κινδυνεύουν περισσότερο
Σύμφωνα με την έρευνα, οι άνδρες ηλικίας 51 έως 64 ετών φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι. Ένας πιθανός λόγος είναι ότι πολλοί άνδρες σε αυτή την ηλικιακή ομάδα οδηγούνται σε πρόωρη συνταξιοδότηση όχι από επιλογή αλλά λόγω αναδιοργανώσεων ή οικονομικών αλλαγών. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ξαφνική απώλεια της επαγγελματικής ταυτότητας και της καθημερινής δομής μπορεί να έχει ισχυρότερη επίδραση στην ψυχολογία και τη γνωστική λειτουργία.
Παράλληλα, αρκετοί άνδρες βασίζουν μεγάλο μέρος της κοινωνικής τους ζωής στον εργασιακό χώρο. Όταν αυτή η καθημερινή επαφή διακοπεί, ο κίνδυνος κοινωνικής απομόνωσης αυξάνεται.
Τι μπορεί να βοηθήσει;
Το σημαντικότερο δεν είναι η ηλικία συνταξιοδότησης αλλά ο τρόπος ζωής που ακολουθεί μετά από αυτήν. Η διατήρηση ενός ενεργού και γεμάτου νοήματος προγράμματος φαίνεται να αποτελεί τον πιο σημαντικό προστατευτικό παράγοντα για τον εγκέφαλο.
Οι ειδικοί προτείνουν:
- Εκμάθηση νέων δεξιοτήτων ή ξένων γλωσσών
- Συμμετοχή σε εθελοντικές δράσεις
- Τακτική σωματική άσκηση
- Ενασχόληση με δημιουργικά χόμπι
- Διατήρηση κοινωνικών επαφών
- Συνεχή πνευματική δραστηριότητα μέσω διαβάσματος ή μαθημάτων
Επίσης, αν και πολλοί φαντάζονται τη συνταξιοδότηση γεμάτη ταξίδια, βόλτες και χρόνο με τα εγγόνια. Αν και αυτές οι δραστηριότητες προσφέρουν χαρά και συναισθηματική ικανοποίηση, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν αποτελούν πάντα επαρκή πηγή μακροχρόνιας πνευματικής πρόκλησης. Ο εγκέφαλος φαίνεται να ωφελείται περισσότερο όταν υπάρχει ένας συνεχής σκοπός, η αίσθηση προσφοράς και η ενεργή συμμετοχή σε δραστηριότητες που απαιτούν σκέψη, μάθηση και προσαρμογή.
Ίσως λοιπόν ο πραγματικός στόχος να μην είναι απλώς να συνταξιοδοτηθούμε νωρίς ή αργά. Ίσως να είναι να δημιουργήσουμε μια ζωή γεμάτη ενδιαφέρον, σχέσεις, στόχους και περιέργεια.
