Γιατί απογοητευόμαστε όταν σκεφτόμαστε ότι έρχεται χειμώνας; Έχουμε συνηθίσει να λέμε «επιτέλους, καλοκαίρι» γιατί μαζί του έρχονται η ξεγνοιασιά, η ζέστη, ο ήλιος, οι διακοπές στη θάλασσα, παραγνωρίζοντας το γεγονός ότι και οι πιο κρύες μέρες του χρόνου συνοδεύονται τελικά από πολλά θετικά για τη σωματική και ψυχική μας ευεξία.
Μπορεί να κυριαρχεί η αντίληψη ότι χειμώνας σημαίνει μόνο κρύο, βροχές, άσχημος καιρός και ιώσεις που μας αναγκάζουν να κλεινόμαστε περισσότερο σε εσωτερικούς χώρους, αλλά αυτή η εποχή του χρόνου έχει να μας δώσει πολύ περισσότερα… Υπάρχουν πολλά καλά, τόσο για τη σωματική όσο και για την ψυχική μας υγεία, ως συνέπεια των κρύων ημερών, και θα μας βοηθήσει το να τα αναγνωρίσουμε για να τα εκμεταλλευτούμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Αν μάλιστα καταφέρουμε να μείνουμε μακριά από τις ιώσεις που κυκλοφορούν, είναι σίγουρο ότι θα έχουμε έναν ωραίο και εποικοδομητικό χειμώνα.
Πώς επηρεάζει την υγεία μας ο χειμώνας;
Όταν ο καιρός είναι κρύος, το σώμα εργάζεται πιο σκληρά για να διατηρήσει τη θερμοκρασία του (γύρω 37°C), μια διαδικασία που καίει περισσότερες θερμίδες καθώς απαιτεί σημαντική ποσότητα ενέργειας. Το κρύο ενεργοποιεί επίσης τα καφέ λιποκύτταρα, ένα είδος λίπους στο σώμα μας που χρησιμοποιείται για την παραγωγή θερμότητας. Το αποτέλεσμα της διέγερσής του για τη θέρμανση του σώματος είναι ότι απορροφάται η περίσσεια γλυκόζης στο αίμα μας. Αυτό σημαίνει ότι η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε χαμηλές θερμοκρασίες οδηγεί σε βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη, ακόμα και για άτομα που δεν είναι διαβητικά.
Η άσκηση σε χαμηλότερες θερμοκρασίες μειώνει την καρδιαγγειακή καταπόνηση και την απώλεια ιδρώτα, επιτρέποντας μεγαλύτερη αντοχή και πιο αποτελεσματικές προπονήσεις. Η τακτική μέτρια άσκηση το χειμώνα μπορεί να αυξήσει τον αριθμό των κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος, βοηθώντας το σώμα να καταπολεμήσει τις λοιμώξεις.
Καθώς η θερμοκρασία του σώματος μειώνεται φυσιολογικά για να προετοιμαστούμε για τον ύπνο, οι πιο δροσερές θερμοκρασίες δωματίου το χειμώνα βοηθούν στη διευκόλυνση αυτής της διαδικασίας, οδηγώντας σε βελτιωμένο ύπνο και ξεκούραση.
Λόγω του ότι ο κρύος αέρας μπορεί να προκαλέσει ένα αντανακλαστικό που στενεύει τα αιμοφόρα αγγεία της μύτης, μειώνοντας τη φλεγμονή και βοηθώντας στην αποσυμφόρηση των ρινικών οδών, βελτιώνεται η αναπνευστική λειτουργία.
Οι χαμηλές θερμοκρασίες οδηγούν σε μείωση των αλλεργιογόνων και των ρύπων στην ατμόσφαιρα, με αποτέλεσμα οι αλλεργίες αυτή την εποχή να είναι σαφώς λιγότερες. Παράλληλα, πολλά έντομα που μεταδίδουν ασθένειες, όπως τσιμπούρια και κουνούπια, δεν επιβιώνουν το χειμώνα, απαλλάσσοντάς μας από ενοχλήσεις και δυσάρεστες καταστάσεις που αντιμετωπίζουμε εξαιτίας τους όταν ο καιρός είναι ζεστός.
Όταν γυμναζόμαστε σε χαμηλές θερμοκρασίες, χτίζουμε περισσότερη μυϊκή μάζα καθώς το σώμα μας χάνει λιγότερο νερό. Το κρύο έχει την ιδιότητα να μειώνει τη φλεγμονή, οπότε –μεταξύ άλλων θετικών– γίνεται καλύτερη αποθεραπεία στους μυς μετά την άσκηση.
Οι χαμηλές θερμοκρασίες, όπως και το κρύο νερό, διατηρούν το δέρμα μας σφριγηλό και λαμπερό. Η ενεργητική δραστηριότητα σε εξωτερικούς χώρους κατά τη διάρκεια του χειμώνα βοηθά στην αύξηση της κυκλοφορίας του αίματος τόσο στο πρόσωπο όσο και στο υπόλοιπο σώμα. Αυτό οδηγεί σε μείωση της φλεγμονής και κατ’ επέκταση σε λιγότερο πρησμένα μάτια.
Τα οφέλη στην πνευματική και ψυχική μας ευεξία
Σε συνθήκες κρύου, η διανοητική μας διαύγεια είναι βελτιωμένη. Ο εγκέφαλος λειτουργεί πιο αποτελεσματικά όταν ο καιρός είναι δροσερός επειδή απαιτείται λιγότερη ενέργεια για την ψύξη του σώματος και αυτό ενδεχομένως ενισχύει τη συγκέντρωση και την ικανότητα λήψης αποφάσεων.
Η άσκηση σε εξωτερικούς χώρους κατά τη διάρκεια του χειμώνα απελευθερώνει ενδορφίνες που βελτιώνουν τη διάθεση, ενώ η έκθεση στο φυσικό φως βοηθά στην καταπολέμηση της εποχικής συναισθηματικής διαταραχής και της λεγόμενης «χειμερινής μελαγχολίας».
Οι πιο αργοί ρυθμοί του χειμώνα μάς δίνουν την ευκαιρία να επικεντρωθούμε στην ενδοσκόπηση, στο χρόνο με την οικογένεια και τους αγαπημένους μας και στην απόλαυση δραστηριοτήτων σε εσωτερικούς χώρους, όπως το διάβασμα, τα επιτραπέζια παιχνίδια, τα παζλ, η ενασχόληση με τα χόμπι και τα διάφορα ενδιαφέροντά μας.
Οι κοινωνικές σχέσεις γίνονται ισχυρότερες. Φαίνεται ότι οι άνθρωποι τείνουμε να έχουμε μακρύτερες και πιο ουσιαστικές συνομιλίες με τους στενούς φίλους και την οικογένειά μας κατά τη διάρκεια «δυσάρεστων» καιρικών συνθηκών, καλλιεργώντας έτσι βαθύτερες σχέσεις.
Ο χειμώνας ενισχύει τη δημιουργικότητα: Τα κρύα περιβάλλοντα μπορεί να μας βοηθούν να σκεφτόμαστε με μεγαλύτερη ευελιξία και πιο αφηρημένα. Η επαφή με τη χειμερινή φύση (όπως το χιόνι ή τα γυμνά δέντρα) λειτουργεί κατασταλτικά στο στρες.
Ευχαριστούμε τον δρα Αναστάσιο Σπαντιδέα, κλινικό φαρμακολόγο-παθολόγο, για τη συνεργασία
