Οι περισσότεροι το έχουμε κάνει: κλείνουμε τα μάτια όταν προσπαθούμε να ακούσουμε κάτι και ο ήχος είναι αδύναμος, πιστεύοντας ότι έτσι θα συγκεντρωθούμε καλύτερα. Ωστόσο, μια νέα έρευνα έρχεται να ανατρέψει αυτή τη διαδεδομένη αντίληψη.
Η εν λόγω έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο Journal of the Acoustical Society of America, δείχνει ότι το να κλείνουμε τα μάτια, όχι μόνο δεν μας βοηθάει όπως νομίζαμε μέχρι σήμερα, αλλά μπορεί τελικά να κάνει ακόμη και πιο δύσκολη την αντίληψη ήχων σε θορυβώδη περιβάλλοντα.
Πώς έγινε η έρευνα
Οι ερευνητές εξέτασαν 25 συμμετέχοντες, οι οποίοι έπρεπε να εντοπίσουν συγκεκριμένους ήχους, όπως πιτσιλιές νερού, τύμπανα, κελαηδίσματα ήχων ή ήχους πληκτρολογίου, μέσα σε έναν σταθερό θόρυβο 70 ντεσιμπέλ, περίπου όσο η κίνηση στον δρόμο ή μια ηλεκτρική σκούπα. Οι συμμετέχοντες δοκίμασαν τέσσερις διαφορετικές συνθήκες:
- με κλειστά μάτια
- με ανοιχτά μάτια κοιτώντας μια κενή οθόνη
- με εικόνα σχετική με τον ήχο
- με βίντεο σχετικό με τον ήχο
Έπρεπε να ρυθμίζουν την ένταση μέχρι να μπορέσουν να εντοπίσουν τον ήχο.
Με κλειστά μάτια, ο ήχος πρέπει να είναι πιο δυνατός για να γίνει αντιληπτός
Τα αποτελέσματα ήταν ξεκάθαρα και ίσως απρόσμενα:
- Με κλειστά μάτια, οι συμμετέχοντες χρειάζονταν πιο δυνατό ήχο για να τον αντιληφθούν.
- Με στατική εικόνα, η απόδοση βελτιώθηκε, αφού εντόπιζαν τον ήχο σε χαμηλότερη ένταση.
- Με βίντεο, η βελτίωση ήταν ακόμα μεγαλύτερη.
Με άλλα λόγια, το να βλέπουμε κάτι σχετικό με τον ήχο βοηθά τον εγκέφαλό μας να τον αναγνωρίσει πιο εύκολα.
Ήχος και «φίλτρα» στον εγκέφαλο
Οι επιστήμονες στη συγκεκριμένη έρευνα παρατήρησαν ότι όταν κλείνουμε τα μάτια, ο εγκέφαλος στρέφεται προς τα μέσα και ενεργοποιεί ένα πιο «αυστηρό φίλτρο» για τους ήχους. Αυτό το φαινόμενο, που ονομάστηκε υπερ-φιλτράρισμα, μειώνει όχι μόνο τον θόρυβο που μας ενοχλεί, αλλά και τον ίδιο τον ήχο που προσπαθούμε να ακούσουμε. Αντίθετα, η οπτική πληροφορία κρατά τον εγκέφαλο «συνδεδεμένο» με το περιβάλλον και βελτιώνει την ακουστική επεξεργασία.
Γιατί έχει σημασία
Το σημαντικό είναι ότι αυτά τα αποτελέσματα ισχύουν κυρίως σε θορυβώδη περιβάλλοντα, δηλαδή στην καθημερινή ζωή, στη δουλειά ή στον δρόμο. Σε ήσυχους χώρους, το να κλείνουμε τα μάτια μπορεί πράγματι να βοηθά.
Σε έναν κόσμο γεμάτο ήχους -κυκλοφορία, γραφεία, συσκευές- η έρευνα δείχνει ότι το να κρατάμε τα μάτια ανοιχτά -και μάλιστα να βλέπουμε κάτι σχετικό- μπορεί να μας βοηθήσει να ακούμε καλύτερα. Η ιδέα του «κλείνω τα μάτια για να συγκεντρωθώ» δεν είναι πάντα σωστή. Ο εγκέφαλος δεν λειτουργεί απλώς μοιράζοντας πόρους μεταξύ των αισθήσεων, αντίθετα, συνδυάζει πληροφορίες από όλες τις αισθήσεις μαζί.
