Μια από τις πιο εντυπωσιακές εξελίξεις στη σύγχρονη ογκολογία παρουσιάστηκε πριν λίγες ημέρες στο ετήσιο συνέδριο της American Society of Clinical Oncology στο Σικάγο. Για πρώτη φορά, ένα φάρμακο κατάφερε να «χτυπήσει» αποτελεσματικά έναν από τους πιο δύσκολους και ανθεκτικούς καρκίνους, τον προχωρημένο καρκίνο του παγκρέατος.
Η πρώτη μεγάλη νίκη απέναντι στις πρωτεΐνες RAS
Το νέο φάρμακο, σύμφωνα με τους ερευνητές, στοχεύει τις πρωτεΐνες RAS, μια οικογένεια μορίων που για δεκαετίες οι επιστήμονες δυσκολεύονταν να αντιμετωπίσουν με φάρμακα. Οι πρωτεΐνες αυτές λειτουργούν σαν διακόπτες που ρυθμίζουν την κυτταρική ανάπτυξη. Ορισμένες μεταλλάξεις όμως, μπορούν να τις κρατήσουν μονίμως «ανοιχτές», με αποτέλεσμα τα κύτταρα να πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα. Επιπλέον, οι RAS πρωτεΐνες έχουν τόσο λεία επιφάνεια, που τα φάρμακα δεν βρίσκουν εύκολα σημείο πρόσδεσης για να δράσουν αποτελεσματικά.
Παρά τις δυσκολίες, μια μεγάλη κλινική δοκιμή με 500 ασθενείς έδειξε ότι το νέο φάρμακο μπορεί να απενεργοποιήσει και τα τρία μέλη της οικογένειας RAS, κάτι που δεν είχε επιτευχθεί ποτέ μέχρι σήμερα. Το φάρμακο, σύμφωνα με τους ερευνητές, σχεδόν διπλασίασε την επιβίωση – από 6,7 μήνες σε 13,2 μήνες – σε ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο του παγκρέατος.
Νέοι δρόμοι για «δύσκολους» στόχους
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι αυτή η επιτυχία ανοίγει τον δρόμο και για άλλους «δύσκολους» στόχους. Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη έρευνες για πρωτεΐνες όπως η MYC, που εμπλέκεται σε περίπου 70% των καρκίνων, αλλά και η p53, γνωστή ως «φύλακας του γονιδιώματος», καθώς βοηθά στην αποτροπή του πολλαπλασιασμού κυττάρων με κατεστραμμένο DNA. Νέα φάρμακα για τη MYC και για συγκεκριμένες μεταλλάξεις της p53, δείχνουν ότι ακόμη και οι πιο περίπλοκοι μηχανισμοί του καρκίνου μπορούν να γίνουν ευάλωτοι.
Αντίστοιχα, η πρωτεΐνη βήτα-κατενίνη (β‑catenin), που σχετίζεται με τον καρκίνο του παχέος εντέρου, φαίνεται να «υποχωρεί» σε πρώιμες δοκιμές ενός άλλου νέου φαρμάκου, το οποίο στοχεύει επιλεκτικά μόνο μέρος της λειτουργίας της, μια προσέγγιση που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδύνατη.
Παρότι τα φάρμακα αυτά βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια ανάπτυξης, οι βιολογικοί μηχανισμοί που θεωρούνταν εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπιστούν, μπαίνουν για πρώτη φορά στο πεδίο της πρακτικής αντιμετώπισης. Η πρόοδος αυτή δεν αφορά μόνο ένα φάρμακο ή έναν τύπο καρκίνου, αλλά μια συνολική αλλαγή στον τρόπο που η επιστήμη αντιμετωπίζει τις πιο δύσκολες μορφές της νόσου.
