Η τεχνολογία που επέτρεψε σε χρόνο-ρεκόρ τη δημιουργία εμβολίων για την Covid-19 δοκιμάζονται τώρα σε εκατοντάδες μελέτες για την αντιμετώπιση του καρκίνου, οι οποίες δίνουν ενθαρρυντικά αποτελέσματα σε δύσκολες περιπτώσεις όπως το μελάνωμα και οι καρκίνοι του παγκρέατος και του εγκεφάλου.
Με τα εμβόλια mRNA να θεωρούνται ένας από τους πιο ταχέως αναπτυσσόμενους τομείς της αντικαρκινικής έρευνας, περισσότερες από 130 σχετικές μελέτες παρουσιάστηκαν στο φετινό συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας.
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει ο συνδυασμός μιας εγκεκριμένης ανοσοθεραπείας της MSD (γνωστής ως Merck εκτός Ευρώπης) με ένα πειραματικό εμβόλιο της Moderna. Η νέα προσέγγιση, η οποία δοκιμάζεται και στην Ελλάδα, μειώνει στο μισό τον κίνδυνο μετάστασης του μελανώματος σε ορίζοντα πενταετίας. Το αποτέλεσμα θεωρείται ορόσημο για τις προσπάθειες ανάπτυξης εξατομικευμένων εμβολίων που καθοδηγούν το ανοσοποιητικό σύστημα να επιτεθεί στον καρκίνο, σχολιάζει το Reuters.
Στην Ελλάδα και άλλες χώρες ο συνδυασμός των δύο θεραπειών δοκιμάζεται και για τον καρκίνο του πνεύμονα, ενώ σε εξέλιξη βρίσκονται δοκιμές για τους καρκίνους του παγκρέατος, του νεφρού και της ουροδόχου κύστης.
Ενθαρρυντικά αποτελέσματα είχε δώσει προ ετών και το αντίστοιχο πειραματικό εμβόλιο της BioNTech, το οποίο δοκιμάζεται για τον καρκίνο του παγκρέατος σε συνδυασμό με μια ανοσοθεραπεία της Roche.
Σύμφωνα με εκτίμηση της εταιρείας ερευνών Vision Research Reports, η παγκόσμια αγορά των εξατομικευμένων εμβολίων για τον καρκίνο, τα περισσότερα από τα οποία βασίζονται στο mRNA, θα μπορούσε να φτάσει τα 8,5 δισ. δολάρια το 2034.
Τα εμβόλια mRNA αναγκάζουν τα κύτταρα του σώματος να παράγουν συγκεκριμένες πρωτεΐνες, για παράδειγμα πρωτεΐνες ιών, οι οποίες στη συνέχεια αναγνωρίζονται από το ανοσοποιητικό σύστημα και διεγείρουν την παραγωγή αντίστοιχων αντισωμάτων.
Στην περίπτωση του εμβολίου της Covid-19, το ανοσοποιητικό σύστημα εκπαιδεύεται να παράγει αντισώματα που συνδέονται στον ιό και οδηγούν στην εξουδετέρωσή του.
«Η ίδια αρχή είναι τώρα εφικτό να εφαρμοστεί στον καρκίνο, κάτι που αποτελεί σημαντική πρόοδο» δήλωσε ο ιατρικός διευθυντής της Merck Έλιαβ Μπαρ.
Η πρόοδος αυτή συνεχίζεται παρά το γεγονός ότι ο αμερικανός υπουργός Υγείας Ρόμπερτ Κένεντι, γνωστός για την αντιεμβολιαστική ρητορική του, ακύρωσε προγράμματα εμβολίων mRNA ύψους 500 εκατ. δολαρίων.
Παρόλα αυτά, το αμερικανικό Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου και τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας συμμετέχουν σε πρόγραμμα χρηματοδότησης εμβολίων για τον καρκίνο με δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια 200 εκατ. δολαρίων.
mRNA για τον καρκίνο του παγκρέατος
Πριν από μια δεκαετία, ο δρ Βίνοντ Μπαλατσάντραν του Κέντρου Καρκίνου Memorial Sloan Kettering ήταν ένας από τους πρώτους επιστήμονας που πόνταρε στο mRNA για την αντιμετώπιση ακόμα και των πιο δύσκολων καρκίνων.
Ο Μπαλατσάντραν παρατήρησε ότι, σε σπάνιες, περιπτώσεις, κάποιοι ασθενείς επιβίωναν από τον καρκίνο του παγκρέατος, ο οποίος θεωρούταν απρόσβλητος από το ανοσοποιητικό σύστημα. Οι έρευνες έδειξαν όμως ότι σε αυτές τις περιπτώσεις οι όγκοι γίνονταν στόχος του ανοσοποιητικού συστήματος.
Ο ερευνητής πίστεψε τότε ότι τα εμβόλια mRNA, τα οποία μπορούν να τροποποιηθούν σχετικά γρήγορα, θα μπορούσαν να εξαατομικευτούν με βάση τις συγκεκριμένες μεταλλάξεις που ανιχνεύονται στους όγκους μετά τη χειρουργική αφαίρεσή του. Σε αυτή την περίπτωση, το ανοσοποιητικό σύστημα θα παρήγαγε αντισώματα εναντίον πρωτεϊνών που υπάρχουν αποκλειστικά στα καρκινικά κύτταρα.
Τον Απρίλιο, ο Μπαλατσάντραν παρουσίασε νεότερα αποτελέσματα από κλινική μελέτη φάσης 1 που πραγματοποιήθηκε το 2019 για τη δοκιμή ενός εξατομικευμένου εμβολίου της BioNTech με μια ανοσοθεραπεία της Roche.
Έξι χρόνια αργότερα, επτά από τους οκτώ ασθενείς που έδειξαν ανοσιακή απόκριση παραμένουν εν ζωή.
Συγκριτικά, περισσότεροι από τους μισούς ασθενείς με καρκίνο του παγκρέατος πεθαίνουν εντός τριών μηνών από τη διάγνωση.
Σε εξέλιξη βρίσκεται τώρα κλινική δοκιμή Φάσης 2 σε 260 ασθενείς από όλο τον κόσμο.
Ένας άλλος θανατηφόρος καρκίνος, το γλοιοβλάστωμα εγκεφάλου, μπαίνει στο στόχαστρο του Ελάιας Σέιουρ του Πανεπιστημίου της Φλόριντα, ο οποίος έχει ρόλο συμβούλου στο πρόγραμμα αντικαρκινικών εμβολίων των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας.
Το εμβόλιο που ανέπτυξε η ομάδα του μεταφέρει το mRNA ενσωματωμένο σε έναν μεγάλο αριθμό νανοσωματιδίων.
Οι δοκιμές θα βάλουν ψηλά τον πήχη, δεδομένου ότι λιγότερο από το 7% των ασθενών με γλοιοβλάστωμα επιζούν για μια πενταετία.
Όπως όμως σχολίασε ο Σέιουρ, «αν μπορεί να θεραπεύσει ή έστω να καταφέρει ένα ουσιαστικό πλήγμα στο γλοιοβλάστωμα, οι προοπτικές για όλες τις μορφές καρκίνου θα είναι, κατά τη γνώμη μου, εξαιρετικά σημαντικές».
*Από τον Βαγγέλη Πρατικάκη
Πηγή: www.in.gr
