Νέα έρευνα δείχνει ότι ο φυσικός ρυθμός της αναπνοής παίζει σημαντικό ρόλο στην οργάνωση της εγκεφαλικής δραστηριότητας που απαιτείται για την ανθρώπινη μνήμη. Η μελέτη υποδηλώνει ότι η επιτυχής ανάκληση αναμνήσεων συνδέεται με την εισπνοή και την εκπνοή, με συγκεκριμένα εγκεφαλικά μοτίβα να συγχρονίζονται με τον αναπνευστικό κύκλο. Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό The Journal of Neuroscience.
Πώς επηρεάζει η αναπνοή τον εγκέφαλό μας;
Οι επιστήμονες γνωρίζουν εδώ και καιρό ότι η αναπνοή εξυπηρετεί περισσότερες λειτουργίες από την απλή παροχή οξυγόνου στο σώμα. Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι η αναπνοή μπορεί να επηρεάσει την εγκεφαλική δραστηριότητα τόσο στον ύπνο όσο και στην εγρήγορση. Για παράδειγμα, έχει βρεθεί ότι οι άνθρωποι αναγνωρίζουν εκφράσεις προσώπου ή αντιλαμβάνονται απτικά ερεθίσματα με μεγαλύτερη ακρίβεια, όταν εισπνέουν.
Η ερευνητική ομάδα στην εν λόγω μελέτη θέλησε να εξετάσει αν η αναπνοή λειτουργεί ως «μετρονόμος» που συγχρονίζει την εγκεφαλική δραστηριότητα που απαιτείται για την ανάκληση συγκεκριμένων συσχετίσεων.
Η έρευνα
Για τη μελέτη τους, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 18 υγιείς συμμετέχοντες, 15 γυναίκες και 3 άνδρες, με μέση ηλικία περίπου 21 ετών. Το πείραμα περιλάμβανε δύο ξεχωριστές συνεδρίες με διαφορά περίπου μίας εβδομάδας.
Στην αρχική φάση κάθε συνεδρίας, στους συμμετέχοντες παρουσιάστηκαν ρήματα, όπως «πηδώ», σε συνδυασμό με εικόνες αντικειμένων ή σκηνών και έπειτα τους ζητήθηκε να δημιουργήσουν μια νοητική εικόνα ή ιστορία που να συνδέει το ρήμα με την εικόνα, δημιουργώντας έτσι μια συσχετιστική μνήμη, έναν τύπο μνήμης δηλαδή που συνδέει δύο άσχετα στοιχεία.
Αργότερα, οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε τεστ μνήμης για να αξιολογηθεί πόσο καλά είχαν συγκρατήσει τις πληροφορίες. Κατά τη διάρκεια του τεστ, τους παρουσιάστηκαν τα ρήματα και κλήθηκαν να ανακαλέσουν και να περιγράψουν τη σχετική εικόνα. Οι ερευνητές ανέλυσαν αν η απόδοση στη μνήμη μεταβαλλόταν ανάλογα με το σημείο του αναπνευστικού κύκλου στο οποίο βρισκόταν ο συμμετέχων όταν εμφανιζόταν το ερέθισμα.
Αναπνοή και μνήμη
Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν σαφή σύνδεση ανάμεσα στην αναπνοή και την απόδοση της μνήμης. Οι συμμετέχοντες ήταν πιο πιθανό να ανακαλέσουν επιτυχώς μια εικόνα όταν το ερέθισμα παρουσιαζόταν κατά την εισπνοή. Συγκεκριμένα, η βέλτιστη ακολουθία φαινόταν να είναι η εξής: εισπνοή κατά την παρουσίαση του ερεθίσματος και εκπνοή καθώς ο εγκέφαλος επεξεργαζόταν την ανάμνηση.
Τα ευρήματα παρέχουν ενδείξεις ότι η αναπνοή μπορεί να λειτουργεί ως «σκελετός» για την ανάκληση επεισοδικής μνήμης, δηλαδή για την ανάμνηση συγκεκριμένων γεγονότων και εμπειριών. Τα δεδομένα δείχνουν ότι ο αναπνευστικός κύκλος βοηθά στον συντονισμό των νευρωνικών συνθηκών που απαιτούνται για αυτή τη σύνθετη γνωστική διαδικασία.
Η ομάδα σκοπεύει να επεκτείνει την έρευνα αυτή, εξετάζοντας πώς η σταθερότητα ή η αστάθεια της αναπνοής επηρεάζει την εδραίωση της μνήμης στον ύπνο και πώς διαταραχές της αναπνοής μπορεί να επηρεάζουν τη μνήμη σε μεγαλύτερες ηλικίες ή κλινικούς πληθυσμούς.
