Οι λεγόμενες «ορμόνες της χαράς» είναι χημικοί αγγελιοφόροι που επηρεάζουν άμεσα τη διάθεση, το στρες, το αίσθημα σύνδεσης με τους άλλους, ακόμη και την ενέργειά μας μέσα στην ημέρα. Αν και ο όρος είναι αρκετά δημοφιλής, επιστημονικά δεν είναι απόλυτα ακριβής: κάποιες από αυτές τις ουσίες λειτουργούν ως νευροδιαβιβαστές, άλλες ως ορμόνες, και μερικές μπορούν να δρουν και με τους δύο τρόπους, ανάλογα με το πού παράγονται και πού απελευθερώνονται.
Το σημαντικό, όμως, είναι ότι αυτές οι ουσίες παίζουν καθοριστικό ρόλο στο πώς αισθανόμαστε:
1. Σεροτονίνη: η ουσία της ηρεμίας και της σταθερότητας
Η σεροτονίνη συνδέεται συχνά με το αίσθημα της εσωτερικής ισορροπίας. Συμβάλλει στη σταθεροποίηση της διάθεσης, ενώ επηρεάζει και λειτουργίες όπως ο ύπνος, η όρεξη και η πέψη.
Χαμηλά επίπεδα σεροτονίνης έχουν συσχετιστεί με συμπτώματα όπως αυξημένο άγχος, ευερεθιστότητα και καταθλιπτική διάθεση. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές παρεμβάσεις για την ψυχική υγεία –από τη σωματική άσκηση μέχρι την έκθεση στο φυσικό φως– στοχεύουν έμμεσα και στη ρύθμισή της.
2. Ντοπαμίνη: το «σύστημα ανταμοιβής» του εγκεφάλου
Η ντοπαμίνη είναι ίσως η πιο γνωστή από όλες. Συχνά περιγράφεται ως η ουσία της ανταμοιβής, της κίνησης και του κινήτρου.
Απελευθερώνεται όταν πετυχαίνουμε έναν στόχο, όταν ολοκληρώνουμε κάτι σημαντικό, όταν βιώνουμε ευχαρίστηση ή ακόμη και όταν περιμένουμε κάτι ευχάριστο. Αυτός είναι και ο λόγος που η ντοπαμίνη συνδέεται τόσο έντονα με τη συμπεριφορά μας: μάς ωθεί να επαναλαμβάνουμε ό,τι ο εγκέφαλος θεωρεί «ανταποδοτικό».
3. Ενδορφίνες: τα φυσικά παυσίπονα του σώματος
Οι ενδορφίνες είναι ουσίες που παράγει ο οργανισμός για να μειώσει την αίσθηση του πόνου και να ενισχύσει το αίσθημα ευφορίας.
Απελευθερώνονται συχνά κατά τη διάρκεια της άσκησης, του γέλιου, αλλά και σε στιγμές έντονης σωματικής προσπάθειας. Το γνωστό «runner’s high» –εκείνη η αίσθηση ευφορίας μετά το τρέξιμο ή την έντονη κίνηση– σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με τη δράση τους.
4. Ωκυτοκίνη: η ορμόνη της σύνδεσης
Η ωκυτοκίνη είναι στενά συνδεδεμένη με την εμπιστοσύνη, τη συναισθηματική εγγύτητα και το αίσθημα ασφάλειας στις σχέσεις.
Απελευθερώνεται στην αγκαλιά, στο χάδι, στη σωματική επαφή, αλλά και σε βαθύτερες μορφές σύνδεσης, όπως η φροντίδα, η μητρότητα και οι σταθερές ανθρώπινες σχέσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι συχνά αποκαλείται και «ορμόνη της αγάπης».
Η καλή διάθεση είναι συνήθεια
Η καλή διάθεση δεν είναι ένα κουμπί που πατάμε, ούτε ένα μόνιμο επίπεδο ευφορίας που πρέπει να διατηρούμε. Το σώμα μας δεν λειτουργεί έτσι. Οι «ορμόνες της χαράς» δεν υπόσχονται διαρκή ευτυχία, αλλά μας δείχνουν ότι η ψυχική ευεξία έχει βιολογικές βάσεις και επηρεάζεται βαθιά από τις καθημερινές μας επιλογές.
Η άσκηση, ο ύπνος, η σωστή διατροφή, η κοινωνική σύνδεση, το φως της ημέρας, η ξεκούραση και η μείωση του χρόνιου στρες δεν είναι απλώς «καλές συμβουλές». Είναι πρακτικές που υποστηρίζουν το νευρικό σύστημα και δημιουργούν το κατάλληλο έδαφος ώστε ο οργανισμός να λειτουργεί πιο ισορροπημένα.
