Potein bar στο τσαντάκι, protein shake μετά το γυμναστήριο, protein pancakes στο πρωινό, κοτόπουλο το μεσημέρι, αβγά το βράδυ. Η πρωτεΐνη κάνει καλό, αλλά μήπως υπερβάλλουμε;
Τι σημαίνει protein noise
Ο όρος «protein noise» περιγράφει τον τεράστιο θόρυβο που επικρατεί γύρω από την πρωτεΐνη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στη βιομηχανία τροφίμων, που έχει δημιουργήσει μια συλλογική εμμονή με το πόσα γραμμάρια προσλαμβάνουμε καθημερινά· μια εμμονή συνήθως αποκομμένη από τις πραγματικές μας ανάγκες.
Πόση πρωτεΐνη έχουμε ανάγκη πραγματικά
Η επίσημη σύσταση για έναν μέσο ενήλικο είναι 0,8 γρ. ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα. Για άτομο 70 κιλών, αυτό σημαίνει περίπου 56 γρ. – ποσότητα που καλύπτεται άνετα από μια κανονική, ισορροπημένη διατροφή χωρίς επιπλέον πρόσληψη συμπληρώματος. Ακόμα και για αθλητές ή άτομα που γυμνάζονται συστηματικά, η ανάγκη φτάνει στα 1,2-1,6 γρ. ανά κιλό -όχι στα 2,5-3 γρ. που προωθούν πολλοί μη ειδικοί στα ψηφιακά μέσα.
Πώς φτάσαμε εδώ
Το «υψηλή πρωτεΐνη» πουλάει, και η βιομηχανία το ξέρει καλά. Από το γιαούρτι μέχρι τα ζυμαρικά, όλα έχουν αποκτήσει αντίστοιχη έκδοση. Το fitness culture ενίσχυσε το αφήγημα ότι οι αθλητές δύναμης πάντα έτρωγαν πολλή πρωτεΐνη για συγκεκριμένο λόγο, αλλά αυτή η λογική μεταφέρθηκε αυτούσια σε ανθρώπους που γυμνάζονται τρεις φορές την εβδομάδα και δεν έχουν τις ίδιες ανάγκες.
Υπάρχει και μια άλλη διάσταση που συχνά παραβλέπεται: Η αυξημένη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων -φτωχών σε φυτικές ίνες και θρεπτικά συστατικά- οδηγεί σε μειωμένο κορεσμό, με αποτέλεσμα να αναζητάμε συνεχώς κάτι που θα μας χορτάσει.
Η πρωτεΐνη, που πράγματι προάγει τον κορεσμό, γίνεται έτσι η εύκολη απάντηση σε ένα πρόβλημα που στην ουσία προκάλεσε η ποιότητα και όχι η ποσότητα αυτού που τρώμε.
Τι συμβαίνει όταν υπερβάλλουμε με την πρωτεΐνη
Για το γενικό πληθυσμό, μια μέτρια αύξηση της πρωτεΐνης δεν συνδέεται με τεκμηριωμένους κινδύνους. Η μακροχρόνια υπερκατανάλωση όμως δεν είναι αθώα. Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, η συστηματική υπερφόρτωση -ιδίως από κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας- σχετίζεται με αυξημένη πίεση στους νεφρούς και αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο λόγω της παράλληλης πρόσληψης κορεσμένων λιπαρών.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι η εμμονή με την πρωτεΐνη συχνά έρχεται σε βάρος φυτικών ινών, βιταμινών και άλλων μικροθρεπτικών συστατικών από δημητριακά, φρούτα και λαχανικά -στοιχεία που κανένα συμπλήρωμα δεν αναπληρώνει. Υπάρχουν βέβαια ομάδες με πραγματικά αυξημένες ανάγκες, όπως είναι τα άτομα άνω των 65 ετών που χάνουν μυϊκή μάζα φυσιολογικά, έγκυοι και θηλάζουσες, αθλητές αντοχής και δύναμης, καθώς και άτομα σε ανάρρωση μετά από χειρουργείο ή ασθένεια. Εάν δεν ανήκουμε σε καμία από αυτές τις κατηγορίες, πιθανότατα παίρνουμε ήδη αρκετή πρωτεΐνη χωρίς να το σκεφτόμαστε.
Το πρόβλημα δεν είναι η πρωτεΐνη
Το πρόβλημα είναι ότι οι διατροφικές μας επιλογές διαμορφώνονται όλο και περισσότερο από βίντεο, διαφήμιση και τάσεις, αντί από επιστημονικά δεδομένα, με αποτέλεσμα να χάνουμε την εικόνα του συνόλου.
*Η Εβίτα Γίτση είναι κλινική διαιτολόγος-διατροφολόγος
