Παρότι σχεδόν κάθε όργανο του σώματος μπορεί να αναπτύξει καρκινικούς όγκους, η καρδιά παραμένει εντυπωσιακά προστατευμένη. Οι πρωτογενείς καρδιακοί όγκοι εντοπίζονται σε λιγότερο από 1% των νεκροτομών, ενώ οι δευτερογενείς -όγκοι που έχουν μετασταθεί από άλλα σημεία– εμφανίζονται σε ποσοστό έως 18%. Για δεκαετίες, οι επιστήμονες αναζητούσαν μια πειστική εξήγηση για αυτό το φαινόμενο.
Τώρα, μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Science, ρίχνει φως στο μυστήριο, προτείνοντας έναν μηχανισμό που μοιάζει σχεδόν… «ποιητικός». Η ίδια η κίνηση της καρδιάς, η συνεχής πίεση που ασκεί κάθε χτύπος της, φαίνεται να εμποδίζει την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων.
Τι συμβαίνει στην καρδιά που δεν χτυπά;
Η ομάδα της Serena Zacchigna, κλινικής ερευνήτριας στο Πανεπιστήμιο της Τεργέστης, πραγματοποίησε ένα εντυπωσιακό πείραμα. Μεταμόσχευσαν μικρές καρδιές σε γενετικά τροποποιημένα μοντέλα (πειραματόζωα), τοποθετώντας τις καρδιές στο σημείο του λαιμού. Οι «εξωτερικές» αυτές καρδιές αιματώνονταν κανονικά, αλλά δεν πάλλονταν.
Στη συνέχεια, οι ερευνητές εισήγαγαν καρκινικά κύτταρα τόσο στις μεταμοσχευμένες, «ακίνητες» καρδιές όσο και στις φυσιολογικές. Σε δύο εβδομάδες, οι «ακίνητες» καρδιές φάνηκαν να έχουν σχεδόν πλήρως αντικατασταθεί από καρκινικά κύτταρα ενώ στις φυσιολογικές καρδιές, μόνο περίπου το 20% του ιστού εμφάνιζε καρκινική διήθηση, αναφέρουν οι ερευνητές.
Όταν ο καρδιακός παλμός λειτουργεί ως φυσική άμυνα
Για να επιβεβαιώσουν την υπόθεση, η ομάδα δημιούργησε και τεχνητό καρδιακό ιστό από κύτταρα πειραματόζωων. Ο ιστός αυτός μπορούσε να «χτυπά» μόνο όταν εκτίθετο σε ασβέστιο, το ιόν που φυσιολογικά ενεργοποιεί τη συστολή της καρδιάς.
Όταν οι ερευνητές εισήγαγαν καρκινικά κύτταρα στον ιστό, ο στατικός ιστός γέμισε γρήγορα με καρκινικά κύτταρα ενώ ο παλλόμενος εμφάνισε πολύ μικρότερη ανάπτυξη όγκου. Επιπλέον, τα καρκινικά κύτταρα στον παλλόμενο συγκεντρώνονταν μόνο στις εξωτερικές στιβάδες, σαν να μην μπορούσαν να διεισδύσουν βαθύτερα λόγω της μηχανικής πίεσης.
Η Zacchigna εξηγεί ότι η ομάδα της μελετά εδώ και χρόνια γιατί ο καρδιακός μυς ανανεώνει τα κύτταρά του μόνο σε πολύ περιορισμένο βαθμό. Προηγούμενες έρευνες είχαν επισημάνει ότι η μηχανική καταπόνηση από τον παλμό αποτελεί έναν από τους παράγοντες που πιθανώς περιορίζουν αυτή τη διαδικασία. Έτσι γεννήθηκε η υπόθεση: Μπορεί η ίδια δύναμη που εμποδίζει την αυθόρμητη αναγέννηση του καρδιακού ιστού να λειτουργεί και ως φυσική άμυνα ενάντια στην ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων;
Τα νέα ευρήματα φαίνεται να υποστηρίζουν με συνέπεια αυτή την υπόθεση.
Μπορεί η ίδια αρχή να εφαρμοστεί και σε άλλα όργανα;
Η ερευνητική ομάδα ήδη εξετάζει αν η μηχανική πίεση μπορεί να αξιοποιηθεί για την αναστολή της ανάπτυξης όγκων σε άλλα σημεία του σώματος, όπως το δέρμα και ο μαστός, ανοίγοντας έναν νέο δρόμο στην κατανόηση —και ενδεχομένως στη μελλοντική αντιμετώπιση— του καρκίνου.
