Nέα μεγάλη επιστημονική μελέτη φαίνεται να δίνει πιο ξεκάθαρες απαντήσεις σε ένα ερώτημα που απασχολεί εδώ και χρόνια τους επιστήμονες: γιατί τα αυτοάνοσα νοσήματα εμφανίζονται πολύ συχνότερα στις γυναίκες απ’ ό,τι στους άνδρες.
Ερευνητές από το Garvan Institute of Medical Research στην Αυστραλία ανέλυσαν περισσότερα από 1,25 εκατομμύρια κύτταρα του αίματος και εντόπισαν πάνω από 1.000 γενετικούς «διακόπτες» που λειτουργούν διαφορετικά στα δύο φύλα.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι το γυναικείο ανοσοποιητικό σύστημα βρίσκεται συχνότερα σε κατάσταση αυξημένης «ετοιμότητας». Αυτό μπορεί να βοηθά τις γυναίκες να αντιμετωπίζουν καλύτερα ορισμένες λοιμώξεις, όμως ταυτόχρονα αυξάνει και τον κίνδυνο το ανοσοποιητικό να επιτεθεί στον ίδιο τον οργανισμό.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The American Journal of Human Genetics.
Τι είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα;
Το ανοσοποιητικό σύστημα προστατεύει το σώμα από ιούς, βακτήρια και άλλες απειλές. Στα αυτοάνοσα νοσήματα όμως, το σύστημα αυτό μπερδεύεται και επιτίθεται σε υγιή κύτταρα και ιστούς του ίδιου του οργανισμού.
Παραδείγματα αυτοάνοσων νοσημάτων είναι:
- ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος,
- η σκλήρυνση κατά πλάκας,
- η ρευματοειδής αρθρίτιδα,
- η θυρεοειδίτιδα Hashimoto.
Οι γυναίκες εμφανίζουν τα περισσότερα αυτοάνοσα νοσήματα πολύ συχνότερα από τους άνδρες, όμως μέχρι σήμερα δεν ήταν πλήρως κατανοητό γιατί συμβαίνει αυτό.
Τι εξέτασαν οι επιστήμονες
Οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα αίματος από 982 άτομα, 564 γυναίκες και 418 άνδρες.
Στη συνέχεια, χρησιμοποίησαν μια πολύ εξελιγμένη τεχνική που επιτρέπει στους επιστήμονες να εξετάζουν τη δραστηριότητα κάθε κυττάρου ξεχωριστά. Έτσι μπόρεσαν να δουν με μεγάλη ακρίβεια πώς λειτουργούν τα κύτταρα του ανοσοποιητικού σε άνδρες και γυναίκες.
Αυτό που ανακάλυψαν ήταν ότι τα δύο φύλα δεν διαφέρουν μόνο στις ορμόνες, αλλά και στον τρόπο που «ρυθμίζεται» γενετικά το ανοσοποιητικό σύστημα.
Οι γυναίκες είχαν πιο «ενεργό» ανοσοποιητικό
Η μελέτη έδειξε ότι οι γυναίκες είχαν περισσότερα Β και Τ λεμφοκύτταρα, κύτταρα που συμμετέχουν στην πιο εξειδικευμένη άμυνα του οργανισμού.
Αντίθετα, οι άνδρες εμφάνιζαν περισσότερα μονοκύτταρα πρώτης απόκρισης, δηλαδή κύτταρα που σχετίζονται περισσότερο με βασικές λειτουργίες άμυνας και επιδιόρθωσης.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν επίσης ότι πολλά γονίδια που σχετίζονται με τη φλεγμονή ήταν πιο ενεργά στις γυναίκες.
Με απλά λόγια, το γυναικείο ανοσοποιητικό φαίνεται να βρίσκεται σε μεγαλύτερη «επιφυλακή». Αυτό μπορεί να είναι θετικό απέναντι σε λοιμώξεις, όμως αυξάνει και την πιθανότητα να γίνει λάθος «στόχος» και να δεχθεί επίθεση ο ίδιος ο οργανισμός.
Aυτό το πιο «αντιδραστικό» ανοσοποιητικό προφίλ δίνει στις γυναίκες καλύτερη προστασία απέναντι σε ιούς, αλλά συνοδεύεται από μεγαλύτερη προδιάθεση για αυτοάνοσα νοσήματα.
Οι άνδρες είναι πιο ευάλωτοι σε λοιμώξεις
Από την άλλη πλευρά, το ανδρικό ανοσοποιητικό φαίνεται να είναι λιγότερο φλεγμονώδες και λιγότερο «έτοιμο» να αντιδράσει έντονα.
Αυτό πιθανόν εξηγεί γιατί οι άνδρες συχνά εμφανίζουν μεγαλύτερη ευαλωτότητα σε λοιμώξεις ή και σε ορισμένες μορφές καρκίνου.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι καμία από τις δύο λειτουργίες δεν είναι «καλύτερη» ή «χειρότερη». Πρόκειται απλώς για διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους λειτουργεί το ανοσοποιητικό σύστημα στα δύο φύλα.
Ο ρόλος των γενετικών «διακοπτών»
Ένα από τα πιο σημαντικά ευρήματα της μελέτης ήταν ότι οι διαφορές αυτές δεν εντοπίστηκαν μόνο στα φυλετικά χρωμοσώματα Χ και Υ, αλλά και σε άλλα κοινά χρωμοσώματα που υπάρχουν τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες.
Οι επιστήμονες εντόπισαν επίσης δύο γενετικούς μηχανισμούς που ήταν πιο ενεργοί στις γυναίκες και σχετίζονται με γονίδια που έχουν ήδη συνδεθεί με τον συστηματικό ερυθηματώδη λύκο.
Η νέα έρευνα υπενθυμίζει ότι το φύλο δεν επηρεάζει μόνο τις ορμόνες ή την εμφάνιση, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ολόκληρο το ανοσοποιητικό σύστημα, κάτι που μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό για την πρόληψη και τη θεραπεία πολλών ασθενειών στο μέλλον.
